MuHKA_media, Antwerpen, 12, 19 en 26 september

Van 11 september tot 4 januari presenteert MuHKA The Order of Things, een tentoonstellingsproject rond het gebruik van beeldbanken en andere manifestaties van een classificatorische of “encyclopedische” impuls in de hedendaagse kunst. Binnen deze context worden in MuHKA_media zes filmprogramma’s vertoond rond het recupereren en reconfigureren van “gevonden” beelden. De makers in deze programma’s gebruiken brokstukken van de ons omringende mediarealiteit als bouwstenen van nieuwe betekenisconstructies, op zoek naar een poëzie van beweging, een syntax van fragmentatie, een verbintenis van divergente elementen in een constructiesysteem waar ze thuishoren: cinema. Op zich gebaseerd op een set van codes en axioma’s, is cinema immers makkelijk vatbaar voor uiteenlopende vormen van ideologische appropriatie, zowel op cinematografisch als meta-cinematografisch vlak, maar ook op microniveau - elk shot is reeds een opeenvolging van frames. In deze films en video’s worden de oorspronkelijke betekenis en hiërarchie van beelden ondergeschikt gemaakt aan een nieuwe logica, een subversieve, narratieve of totaliserende orde die gekerfd wordt uit de “oneindige cinema”, de wereld in/als beelden.

Met werk van Thom Andersen & Malcolm Brodwick, Alan Berliner, Abigail Child, Lenka Clayton, Bruce Conner, William Farley, Morgan Fisher, Hollis Frampton, Christoph Girardet, Arthur Lipsett, Frank & Caroline Mouris, Norbert Pfaffenbichler, Simon Pummell, Chick Strand.

12.09.2008: THE ORDER OF THINGS 1: ABOUT TIME
Arthur Lipsett retrospectieve. Met een introductie van curator, criticus en filmmaker Brett Kashmere, organisator van de eerste Europese retrospectieve van Lipsett’s werk. De Canadese filmmaker Arthur Lipsett (1936-1986) is een sleutelfiguur in de naoorlogse avant-garde cinema. Met zijn caleidoscopische collages van “gevonden” beelden en klanken verbeeldde hij zijn eigenzinnige visie op de ‘condition humaine’, een wereldbeeld dat doordrongen is van de aliënerende effecten van wetenschap en technologie. De juxtapositie van uiteenlopende brokstukken uit de socio-politieke geschiedenis en populaire cultuur van de 20ste eeuw ontvouwt zich als een symbolische representatie van het collectieve (onder)bewustzijn van de Westerse samenleving.

www.brettkashmere.com/arthur_lipsett.html

12.09.2008, 20:00, 65', LOST & FOUND   
Dit programma verenigt de vijf eerste, meest besproken films van Arthur Lipsett, geproduceerd door de National Film Board of Canada in de loop van de jaren 1960. Zijn zinnenprikkelende collagestrategieën, mikkend op ironische en ambigue associaties van beeld en geluid, vormden een aanzienlijke inspiratiebron voor collega’s zoals Stanley Kubrick, George Lucas en Stan Brakhage.

Very Nice, Very Nice
1961, 16mm, b&w, sound, 7’
Het debuut van Lipsett, dat meteen een Academy Award nominatie in de wacht sleepte. Met een collage van gevonden en zelf geregistreerde beelden en klanken creëerde hij een sardonische herlezing van het consumentisme, de massamedia en de populaire cultuur van de jaren 1950, waarin vooral de vaak genegeerde vernielingen van zowel oorlog als technologische vooruitgang resoneren.

A Trip Down Memory Lane
1965, 16mm, b&w, sound, 12’
Een surrealistische tijdscapsule waarin brokstukken uit vijftig jaar nieuwsverslaggeving zijn opgenomen, als een beknopte, maar explosieve audiovisuele trip in de sporen van de naoorlogse technocratie. Dit was Lipsett’s eerste pure “found footage” film, volledig opgebouwd op basis van materiaal uit de archieven van de National Film Board.

21-87
1964, 16mm, b&w, sound, 10’
Een wrange commentaar op een door technologie gedomineerde mensheid, doorspekt met dystopisch symbolisme. Uit deze film blijkt Lipsett’s groeiende ongerustheid over een maatschappij die steeds meer “ontmenselijkt” wordt, een voorafschaduwing van zijn latere aanvallen van agorafobie en uiteindelijke terugtrekking uit het publieke leven. De titel werd meermaals geciteerd in het werk van George Lucas, o.a. in Star Wars.

Free Fall
1964, 16mm, b&w, sound, 9’
Met het gebruik van een afgemeten “single-frame” techniek, pixelatie-effecten, superimposities en gesyncopeerde ritmes probeerde Lipsett tot een intensificatie van beeld en geluid te komen, als aanzet tot een synesthesische ervaring. De soundtrack zou in eerste instantie gecomponeerd worden in samenwerking met John Cage, tot die zich terugtrok uit onvrede met Lipsett’s werkwijze.
   
Fluxes
1968, 16mm, b&w, sound, 24’
Lipsett maakte deze film in een periode van verval en achteruitgang, zowel op het vlak van institutionele steun als psychologische spanning, resulterend in zijn meest pessimistisch en diffuus werk. Een “fantasmagorie van het niets”, gebaseerd op creatieve wrijvingen tussen militaire motieven, religieuze retoriek, reportagebeelden en dialogen uit obscure science-fiction films.

prints courtesy National Film Board of Canada
 
12.09.2008, 22:30, 70': HEAVY MAGIC IS COMING
Twee zelden vertoonde films uit de late carrière van Arthur Lipsett, waarin hij afstand nam van de bijtende collagestijl die zijn vroeger werk typeerde en meer in de lijn van de ‘Beat’ ethos ging werken. De titel van dit programma is onttrokken aan de nota’s die hij maakte voor de film Strange Codes en refereert zowel naar zijn toenemende fascinatie voor het magische als de alarmerende paranoia-aanvallen die hem steeds meer van zijn omgeving isoleerden.

N-Zone
1970, 16mm, b&w, sound, 43’
Lipsett's meest persoonlijke film, die sterk afwijkt van zijn vroegere associatieve montagestijl. Gevonden beelden wordt afgewisseld met scènes van Lipsett en zijn vriendenkring, die een onuitgesproken confrontatie tussen onbelemmerde individualiteit en sociale conformiteit lijken uit te beelden. Terwijl zijn eerdere films gekenmerkt werden door satirische en cynische aanvallen op een repressieve en vergalopperende maatschappij wordt hier plaats geruimd voor een private zoektocht naar spirituele transcendentie.

Strange Codes
1972, 16mm, b&w, sound, 23’
De laatste afgewerkte film van Lipsett laat zich lezen als een raadsel, maar ook als  een index naar zijn ander werk. Lipsett’s appartement is het decor voor een disjunctief zelfportret, waarin hij zichzelf opvoert in talloze kostuums en maskers, temidden van geconstrueerde props en sets, afgewisseld met referenties naar zijn eerdere films. Het resultaat is een bevreemdende mixtuur van speelse dramaturgie en licht mysticisme.
www.ubu.com/film/lipsett.html
 
prints courtesy National Film Board of Canada & La Cinémathèque Québécoise

19.09.2008: THE ORDER OF THINGS 2: DE/CODING, Poetics of Collage
Een reeks films samengesteld uit “found footage”, onderworpen aan herschikking, interruptie en interpolatie, georganiseerd in poëtische vormen. Hoe kunnen fragmenten van de wereld betekenis krijgen in nieuwe constructies, aanleiding geven tot nieuwe manieren van denken, kijken en luisteren? Voor welke doeleindes werden deze beelden in leven geroepen en samengesteld, en welke kracht, vitaliteit en levensdrift kunnen uit hun kluisters worden bevrijd?  Hoe kunnen connecties gecreëerd worden tussen verschillende elementen, uiteenlopend in tijd en ruimte,  in een poging om vat te krijgen op de wereld waarin we leven, om te graven onder het oppervlak, op zoek naar het onuitgesproken, het onontgonnen, het onderdrukte?

19.09.2008, 20:00, 81'

Abigail Child
Surface Noise
2000, 16mm, color, sound, 18’
Met haar veelgelaagde audiovisuele sonates onderzoekt, bevraagt en bespeelt Abigail Child hedendaagse sociale realiteiten, in de eerste plaats de constructie van geslachtsidentiteit en het gedrag in private en publieke ruimte. Ze jongleert met tal van strategieën – o.a. verticale montage, asymptotische convergentie, juxtapositie van beeld en geluid – om betekenis te recycleren uit de ons omringende informatiechaos, om voorgekauwde noties en narratieven te ontmantelen en de aandacht te vestigen op wat zich in de marge bevindt - de blikken, poses en gebaren waar we ons nauwelijks nog van bewust zijn. De klankmontage werd gecomponeerd in samenwerking met de New Yorkse muzikanten Zeena Parkins, Christian Marclay, Shelley Hirsch en Jim Black.
www.abigailchild.com     
www.ubu.com/film/child.html
 
Alan Berliner
Everywhere at once
1985, 16mm, color, sound, 10’
Een muzikale montage, een gesynchroniseerde symfonie gecomponeerd uit een veelheid van elementen die Berliner graaide uit zijn persoonlijk archief van culturele artefacten en residu’s: piano akkoorden en kabeltrams, cocktailjazz en gebroken glas, looney tunes en telefoons, olifanten en xylofoons, violen en aasgieren, orkesten en glijbanen... een reis in beelden op het ritme van geluid. Berliner wil met zijn bricolages een spectrum van poëtische horizons overbruggen: het bestaande met het mogelijke, voorgeschiedenis met science-fiction, magie met wetenschap, het medium en de boodschap. “Ultimately these films document my need to put order to my universe, a place burdened by my need to make the puzzle fit the pieces”.
www.alanberliner.com     

Frank & Caroline Mouris
Frank Film
1973, 35mm, color, sound, 9’
Een geanimeerde autobiografie van Frank Mouris, opgebouwd uit meer dan 11.000 beelden uit tijdschriften en catalogi, die aan een duizelingwekkend tempo over het beeldvlak glijden, terwijl Mouris een lijst van woorden reciteert die beginnen met de letter ‘f’. De woorden kaatsen met de beelden en genereren een associatieve stroom van herinneringen, die hij parallel vertelt op het tweede klankspoor. Het resultaat is een obsessieve en biologerende collage, die filmcriticus Andrew Sarris ooit bestempelde als “a nine-minute evocation of America's exhilarating everythingness.” De film werd bekroond met een Academy Award voor beste kortfilm.
www.ubu.com/film/mouris.html
 
Bruce Conner
A Movie
1958, 16mm, b&w, sound, 12’
De debuutfilm van de recent overleden Bruce Conner, een onbetwistbaar sleutelwerk in de collagetraditie.  Geïnspireerd door de surreële poëzie van het zappen, de esthetiek van filmtrailers en het gebruik van archiefbeelden in Duck Soup van de Marx Brothers, werkte Conner jarenlang aan wat hij bestempelde als een “universele film”, de wereld gespiegeld in een compendium van symbolische beelden uit nieuwsberichten, fictiefilms, educatiemateriaal  en soft porno. Het is, zoals Patricia Mellencamp  opmerkte, “a history of cinema as catastrophe”, tegelijk de geschiedenis van de Westerse cultuur – een geschiedenis van koloniale veroveringen door technologie, die een resoluut verband legt tussen seks, dood en cinema.
www.diagonalthoughts.com/?p=220   

Chick Strand
Loose Ends
1979, 16mm, b&w, sound, 25’
Een collagefilm over het proces van internalisering van de informatie die ons continu bestookt via een combinatie van persoonlijke ervaring en media. De gefragmenteerde beelden van onze wereld, soms woekerend in het collectieve bewustzijn, soms geïsoleerd en obscuur, maar altijd gebonden door een zekere gemeenschappelijkheid, snellen voorbij aan onze zintuigen in steeds grotere aantallen en complexe mixturen van fantasie, droom en realiteit. In de visie van Chick Strand leidt dit ons in een staat van psychologische entropie, die gevaarlijk neigt naar een soort uniforme inertie, een futloze onbetrokkenheid in de ‘condition humaine’ en onze eigen menselijkheid.
www.canyoncinema.com/S/Strand.html
 
William Farley
Tribute
1986, 16mm, b&w, sound, 7’
Een affirmatieve visie op leven en dood, ter nagedachtenis aan een overleden broer. Deze film is volledig gebaseerd op archiefbeelden uit de jaren 1950 en 1960 – een uitvarend schip, een vallende boom, een dansende vrouw, ... , onpersoonlijke subjecten die gebruikt worden als iconische en metaforische uitdrukkingen van persoonlijke mijmeringen. Beeld na beeld komt ons tegemoet vanuit de duisternis, ter herinnering aan de puurheid en het conflict die altijd deel uitmaken van onze collectieve ervaring van het bestaan. De muziek is van David Byrne.
www.farleyfilm.com

19.09.2008, 22:30, 83'

Simon Pummell
Bodysong
2003, 35mm, color, sound, 83’
De bekroonde langspeelfilm van Simon Pummell  is een hypnotiserend epos over liefde, seks, geweld, dood en verbeelding. Aan de hand van een indrukwekkende collage van beelden, verzameld uit een eeuwlange opeenhoping van audiovisuele registraties en herinneringen, voert Pummell  het proces van de mensheid. Een ogenschijnlijk eindeloze reeks fragmenten uit nieuwsbulletins, fictiefilms en home-movies werden vakkundig verknipt tot een meditatie op de micro- en macroscopische ordening van het menselijke bestaan. De epische soundtrack werd verzorgd door Radiohead’s Jonny Greenwood. Een interactieve versie van dit werk is beschikbaar via www.bodysong.com .

26.09.2008: THE ORDER OF THINGS 3: DIS/ORDER, On Axioms and Images
Een serie films die de grenzen van de conceptuele ruimte van de “compilatiefilm” verkennen, en tegelijk  de conventionele ordeningsprincipes van montage in vraag stellen. Hoe  wordt betekenis gegeven en ontleend aan een lineaire organisatie van beelden? Bestaat er zoiets als een logica van toeval? Impliceert elke willekeurige opeenvolging van stukjes cinema een eenheid, een orde in de chaos, een geheime route in de verbeelding ? Is, zoals Hollis Frampton ooit suggereerde in zijn zogenaamde “theorema van Brakhage”, narrativiteit een vast axioma in cinema?  “For any finite series of shots (‘film’) whatsoever there exists in real time a rational narrative, such that every term in the series, together with its position, duration, partition and reference shall be perfectly and entirely accounted for”.

26.09.2008, 20:00, 65'

Thom Andersen & Malcolm Brodwick
--- -------
1966-67, 16mm, color, sound, 11’
Beelden van de rock ‘n’ roll wereld in de jaren 1960, georganiseerd volgens een voorgeschreven structuur. Een sequentie van beeld-klank equaties met lukraak gekozen termen, vertikaal volkomen gestructureerd, horizontaal volledig willekeurig - “een pastiche van cinematografie, een parodie op montage”. De soundtrack werd op basis van de lengtes van de shots samengesteld, onafhankelijk van de inhoud van de beelden. Met deze film demonstreert Thom Andersen de kracht van een regel als constructieprincipe en ondergraaft daarmee de conventionele codes van montage en de documentairevorm. Het resultaat is een prikkelende mozaïek die voorbijgaat aan de neiging tot representatie en topische informatie en eerder, als kristallisatie van een tijdperk, aanleunt bij de werking van het menselijk geheugen.
en.wikipedia.org/wiki/Thom_Andersen    

Morgan Fisher
( )
2003, 16mm, color/b&w, silent, 21’
Een film die is ontstaan uit Morgan Fisher’s fascinatie voor ‘inserts’: close-ups van krantenkoppen, brieven en soortgelijke details die ter duiding worden ingevoegd in narratieve films, tegelijk onmisbaar en marginaal. Met ( ) – een referentie naar --- ------- van Thom Andersen - heeft Fisher een film gemaakt die enkel bestaat uit inserts, als een manier om ze zichtbaar te maken en te bevrijden uit hun ondankbare instrumentele rol. De shots, geknipt uit tientallen verschillende films, werden gemonteerd volgens een reeks vastomlijnde (maar nooit verklaarde) voorschriften. Bevrijd uit het narratieve keurslijf krijgen de beelden een nieuwe vrijheid, als onderdeel van een denkbeeldige matrix, een organisatiemodel dat wil ontsnappen aan de lineariteit van cinema, en eerder kan beschouwd worden als een arrangement in ruimte, die gescand wordt in de tijd.
www.morgan-fisher.com     

Norbert Pfaffenbichler
Mosaik Mécanique
2007, 35mm, b/w, sound, 9’30”
Het derde deel in Pfaffenbichler’s ‘Notes on Film’ reeks, dat zijn titel ontleent aan een combinatie van Fernand Leger’s Ballet Mecanique en Peter Kubelka’s Mosaik in Vertrauen. Alle 98 shots uit A Film Johnnie, een korte slapstickkomedie met Charlie Chaplin, worden simultaan vertoond in een symmetrische grid, in exact dezelfde tijdspanne als het origineel. Elke scène, van een cut naar de volgende, van de eerste tot de laatste frame, wordt afgespeeld in loop. Temporaliteit wordt ingeruild voor ruimtelijkheid, chronologie voor synchronisme. Er ontvouwt zich een polyritmische caleidoscoop (gespiegeld in de soundtrack van Bernhard Lang), die de toeschouwer laat weifelen tussen het ontleden van de ritmische patronen en het (re)construeren van de plot.
www.pfaffenbichlerschreiber.org    

Christoph Girardet
Random Cuts
1993, video, color, sound, 3’20”
Dit videowerk bestaat uit 12 filmfragmenten, elk 1.6 secondes lang, versneden en geprolongeerd volgens een specifiek mathematisch principe. De beelden tonen uitsnijdingen van een hanengevecht, een duel tussen samurai, een gevecht uit een animefilm - symptonen van gewelddadigheid die in hun originele context haast ongemerkt voorbijflitsen, maar zich hier gradueel in hun volle agressie en draagwijdte prijsgeven. Met het ontvouwen van de tijdsegmenten over 12 opeenvolgende fases, krijgt een zekere logica vorm. Alle elementen vinden hun rechtmatige plaats, de orde wordt hersteld.
www.fdk-berlin.de/en/arsenal-experimental/artists/christoph-girardet.html
 
Lenka Clayton
Qaeda Quality Question Quickly Quickly Quiet
2002, video, color, sound, 20’
Het werk van Lenka Clayton is gericht op de exploratie en bevraging van de “natuurlijke” orde der dingen.  Met behulp van diverse organisatiesystemen en interventies verstoort ze de conventionele taal- en gedragspatronen, waarmee ze de autoriteit van allerlei documentatievormen als referent van oorspronkelijke gebeurtenissen in vraag stelt. Het concept voor deze ‘mash up’ video is simpel: ze isoleerde de 4.100 woorden uit George W.Bush's beruchte 'Axis of Evil' speech en hermonteerde  ze in alfabetische volgorde. Het resultaat is een ontluisterende dissectie van de postuur, retoriek en obsessies die de post-9/11 politiek  in de V.S. domineren, of zoals Matthew Herbert schreef: "at once a gesture of joyful naivety and innocence, and also laced with the darker implication that this might be a more coherent way of finding meaning in the string of half-truths, platitudes and dangerous hyperbole."
www.lenkaclayton.co.uk 

26.09.2008, 22:30, 60'

Hollis Frampton
Zorn's Lemma
1970, 16mm, color, sound, 60’
Zorn's Lemma is het onbetwiste meesterwerk van de Amerikaanse filmmaker Hollis Frampton. Het combineert tal van intellectuele en esthetische kwesties die hij eerder al in vorige films en fotografisch werk had verkend, vooral zijn fascinatie voor epistemologie en settheorie - de titel refereert trouwens naar een axioma van de wiskundige Max Zorn. De film is georganiseerd volgens een axiomatisch systeem, uitgedrukt in zowel ontologische als structurele codes. Het centrale gedeelte bestaat uit beelden van woorden, gemonteerd in alfabetische volgorde - verwijzend naar de encyclopedische beweging en de arbitraire neiging om de wereld te categoriseren op basis van de eerste letter van de subjectnaam. De ideogrammen  maken  gradueel plaats voor andere beelden, waardoor een ingenieus spel tussen taal en beeld ontstaat, die de toeschouwer aanzet tot hetontmantelen van de controlestructuur en het ontdekken van de toevalslogica.

www.hollisframpton. org.uk
www.ubu.com/film/frampton.html
 
Met dank aan Brett Kashmere, the National Film Board of Canada, het Belgisch Koninklijk Filmarchief, Mike Sperlinger & Benjamin Cook (LUX), Christophe Bichon (Lightcone), Lauren Sorensen (Canyon), Michaela Grill (Sixpack), Tessa Williams (Pathé UK), Ann Schepens (A-film), Janine Marmot (Hot Property Films), Morgan Fisher. Simon Pummell, Frank & Caroline Mouris, Abigail Child, William Farley, Edwin Carels, Pieter-Paul Mortier (STUK), Dirk Deblauwe (Courtisane).